Laserpen buiten gebruiken: wat mag wel en wat niet?

"Is een laserpen eigenlijk wel legaal?" Het is een van de vragen die we het vaakst krijgen. Het korte antwoord: ja, een laserpen tot 1 mW in laserklasse 2 mag je als consument kopen en gebruiken. Maar wat je ermee doet, is minstens zo belangrijk als welke laser je hebt. Zeker als je hem buiten gebruikt, bij vogels, sterren of op het water. In dit artikel zetten we de regels en de risico's op een rij.

Welke laserpen mag je kopen?

Lasers worden ingedeeld in klassen volgens de Europese norm EN 60825-1. Hoe hoger de klasse, hoe groter het risico. Voor consumenten is klasse 2 de klasse die bedoeld is voor laserpennen: een vermogen tot 1 mW. Alle Starlight-lasers in onze shop vallen in klasse 2 en worden vóór verzending gemeten.

Op marktplaatsen en buitenlandse sites worden ook lasers aangeboden die veel sterker zijn, vaak met beloftes als "brandt door ballonnen" of "tientallen kilometers bereik". Zulke lasers horen niet in consumentenhanden. Ook lasers die als "1 mW" worden verkocht, kunnen in werkelijkheid veel sterker zijn. Herkenbare waarschuwingssignalen:

• Geen duidelijke klasse-aanduiding of waarschuwingssticker.
• Beloftes over branden, extreem bereik of "de krachtigste laser".
• Geen contactgegevens of een verkoper die niet in de EU zit.

Wat doet een laser met je ogen?

Dit is de vraag achter de populaire zoekterm "laserpen ogen". Laserlicht is gebundeld licht: de lens van je oog focust het op een heel klein puntje op het netvlies. Bij een sterke laser kan dat in een fractie van een seconde blijvende schade geven.

Bij klasse 2 ligt dat anders. Kijk je per ongeluk heel kort in de straal, dan beschermt je natuurlijke knipperreflex je oog: je knippert en draait weg voordat er schade ontstaat. Dat is precies waarom klasse 2 voor consumenten is bedoeld. Maar die bescherming geldt alleen voor een korte, toevallige blik. Bewust in de straal staren of iemand anders in de ogen schijnen is gevaarlijk en nooit de bedoeling, ook niet voor de grap. Een laser in de ogen van iemand die autorijdt of fietst kan bovendien leiden tot een ongeluk door verblinding, ook als het oog zelf geen schade oploopt.

Wat is strafbaar?

Ook met een legale laser kun je strafbaar handelen. Denk aan:

• Schijnen op vliegtuigen en helikopters. Dit is in Nederland strafbaar. Een verblinde piloot kan een ramp veroorzaken.
• Schijnen op bestuurders van auto's, bussen, treinen en boten.
• Mensen hinderen of bedreigen met een laser, bijvoorbeeld bij evenementen, wedstrijden of op straat.

De vuistregel is simpel: richt een laser alleen op dingen, nooit op mensen of dieren en nooit op iets waar iemand in zit of mee rijdt, vaart of vliegt.

Buiten: vogels, vliegvelden en water

Vogels verjagen

Een groene laser is een diervriendelijke manier om vogels te verjagen, maar wilde vogels zijn in Nederland beschermd. Verjagen om overlast of schade te voorkomen is iets anders dan nesten verstoren of broedende vogels opjagen. Dat laatste doe je niet. Voor sommige soorten en situaties, zoals ganzen op landbouwgrond, kunnen regels van je provincie gelden. Check die bij twijfel voordat je begint. Richt de stip altijd op de grond vóór de vogels, nooit op de vogels zelf. Meer in vogels verjagen met een laserpen.

In de buurt van vliegvelden

Gebruik geen laser in de buurt van vliegvelden of in de aanvliegroutes, ook niet om vogels te verjagen of sterren aan te wijzen. Een vliegtuig in de landing vliegt laag en de piloot heeft juist dan alle aandacht nodig.

Op en aan het water

Water, ramen en glanzend metaal weerkaatsen laserlicht. Richt op een boot dus op het dek, de reling of de steiger, niet op het wateroppervlak. En nooit op andere boten of opvarenden.

Kinderen en laserpennen

Een laserpen is geen speelgoed. Kinderen kunnen het risico niet goed inschatten en schijnen elkaar al snel in de ogen. Bestellen kan bij ons daarom alleen vanaf 18 jaar. Bewaar de laser buiten bereik van kinderen. De Pro-modellen G3 Pro, G1 Pro, R1 Pro en V1 Pro hebben twee veiligheidssleutels: zonder sleutel gaan ze niet aan.

Checklist voor verantwoord gebruik

1. Koop een laser met een duidelijke klasse 2-aanduiding, tot 1 mW.
2. Richt nooit op ogen, mensen of de ogen van dieren.
3. Nooit op voertuigen, boten, vliegtuigen, helikopters of drones.
4. Pas op voor ramen, spiegels, water en glanzend metaal.
5. Geen laser in de buurt van vliegvelden.
6. Vogels verjagen: stip op de grond, check de regels van je provincie, geen nesten verstoren.
7. Buiten bereik van kinderen bewaren; gebruik de veiligheidssleutel als je laser die heeft.

Wat kun je met een legale laser?

Klasse 2 klinkt misschien bescheiden, maar met de juiste kleur kom je ver. Een groene laserpen van tot 1 mW is in de schemering indicatief tot ca. 300 m en in het donker tot ca. 1 km zichtbaar. Dat is genoeg om:

• ganzen, spreeuwen en meeuwen in de schemering te verjagen (laserpen om vogels te verjagen);
• sterren en sterrenbeelden aan te wijzen (laserpen voor sterren kijken);
• op het erf, de bouw of het water een punt op honderden meters aan te geven;
• binnen elke presentatie of uitleg te ondersteunen.

Een sterkere laser heb je daarvoor niet nodig, en die brengt alleen maar extra risico mee.

Meer lezen

Op veilig gebruik van laserpointers vind je een overzicht van alle laserklassen en de belangrijkste regels. Wil je weten wat je met een legale laser kunt bereiken? Lees welke kleur laserpen zie je het verst? en laserpen met groot bereik. Alle legale modellen staan bij alle laserpennen.